Oorlog, oliecrisis en de opmars van elektrisch rijden

Elektrisch rijden als logisch alternatief

Het gebeurde in 2022, en nu gebeurt het opnieuw in 2026: de brandstofprijzen stijgen razendsnel. Voor veel automobilisten en bedrijven betekent dat maar één ding: minder voorspelbaarheid en hogere kosten, elke keer dat je de auto vol tankt. Alleen al in Nederland blijven de brandstofprijzen onvoorspelbaar stijgen, waardoor tanken een stuk minder aangenaam is geworden. De kosten van rijden zijn in zulke situaties altijd onzeker en afhankelijk van verschillende factoren.

Je kunt nooit helemaal zeker zijn van de exacte kosten van rijden met een voertuig op fossiele brandstof. Datzelfde argument geldt ook voor het laden van een EV, maar elektriciteit is, doordat deze lokaal wordt opgewekt en meer flexibiliteit biedt, nog enigszins beheersbaar, terwijl olieprijzen worden beïnvloed door geopolitiek, oorlogen en beslissingen van de OPEC. Bij brandstof kunnen prijsveranderingen plotseling en fors zijn, zonder dat bestuurders daar enige invloed op hebben. Laadstations zijn daarentegen vaak gekoppeld aan contracten en tarieven, waardoor gebruikers hun gedrag kunnen aanpassen. Zij kunnen zelf bepalen wanneer ze laden, waar ze laden en hoe ze laden. In de huidige energiemarkt is de kernvraag niet alleen wat je betaalt, maar vooral hoeveel controle je daarover hebt.

1 op de 5 auto’s (deels) elektrisch

Volgens een recent artikel van de NOS is inmiddels meer dan 20% van de auto’s in Nederland deels elektrisch. Dat is een enorme mijlpaal in de energietransitie. Dit sluit aan bij bredere trends waarin Nederland behoort tot de Europese koplopers in EV-adoptie. Breder getrokken zien we dat het aandeel volledig elektrische auto’s in Europa rond de 19% van de nieuwverkopen is, waarbij hybride vormen momenteel de grootste groep vormen. Het is dus duidelijk dat Nederland middenin de overgangsfase van fossiele auto’s naar volledig elektrische auto’s zit.

De rol van oorlog en geopolitiek

De huidige oorlog en spanningen hebben een indirect maar krachtig effect op mobiliteit. De prijsdruk op fossiele brandstoffen speelt daarin de grootste rol. Een groot deel van de wereldwijde oliehandel verloopt via de Straat van Hormuz, een strategische doorgang die gevoelig is voor geopolitieke spanningen. Wanneer de veiligheid of doorstroming in dit gebied onder druk staat, kan dit leiden tot onzekerheid op de oliemarkt en stijgende prijzen. Voor veel landen betekent dit een duurdere import van olie.

Schaarste en prijsvolatiliteit van grondstoffen komen vaker voor in tijden van geopolitieke onrust. Dit komt mede doordat een aanzienlijk deel van de mondiale olieproductie plaatsvindt in regio’s die politiek instabiel kunnen zijn. Daarom is het voor landen belangrijk om hun afhankelijkheid van deze regio’s te verkleinen, bijvoorbeeld door diversificatie van energiebronnen en het versnellen van de energietransitie.

Op het moment besparen elektrische auto’s wereldwijd al 1,7 miljoen vaten olie per dag. De eigenaren van deze voertuigen zorgen er niet alleen voor dat de druk op de oliemarkt minder wordt; ze zorgen er ook voor dat ze zelf niet voor verrassingen komen te staan op hun bankrekening in tijden van politieke onrust.

Waarom het niet alleen maar groei is

De groei is duidelijk aanwezig, maar komt niet zonder uitdagingen. Ondanks de groei in de verkoop van elektrische auto’s, is het belangrijk te vermelden dat deze voertuigen relatief duur zijn in de aanschaf. Daarnaast staan de laadinfrastructuur en het stroomnet ook onder druk. De marktgroei is ongelijk; zo werden er begin 2026 in Nederland ineens minder elektrische voertuigen verkocht dan voorspeld was. Hierdoor stellen fabrikanten investeringen soms uit, omdat de markt onzeker kan zijn. De transitie is belangrijk, maar niet lineair.

Crisis als versneller van verandering

De combinatie van oorlog, energiecrisis en stijgende olieprijzen werkt als een versneller voor elektrisch rijden. Het is namelijk op lange termijn economisch gezien aantrekkelijker. Het is niet te voorspellen welke factoren er nog meer voor kunnen zorgen dat brandstof duurder en wellicht schaarser wordt. Dat maakt het strategisch gezien ook noodzakelijk om ervoor te kunnen zorgen dat iedereen mobiel kan blijven.

Gelukkig zien we ook dat elektrisch rijden wel steeds toegankelijker wordt. Er komen steeds meer laadpunten bij en door innovatieve keuzes binnen de industrie is het veel makkelijker om ook in het buitenland te laden, met dank aan een sterk roamingnetwerk.

De vraag is dan ook niet óf elektrisch rijden de norm wordt, maar hoe snel.